Good Will Hunting (Can Dostum)

0
380

Amerika Birleşik Devletlerinin, Massachusetts Teknoloji Enstitüsün’ de (MIT) hademe olarak çalışan 20’li yaşlarında bir genç, Will Hunting.

 

Her sabah onu almaya giden üç arkadaşı. Joey, Morgan ve Chuck.

Aynı üniversitede ders veren ve Fields Matematik Ödülünü almak için çabalayan bir Profesör, Gerald Lambeau.(Robin Williams _üstteki afişte sağda_)

On sekiz yıllık eşini kaybeden bir psikolog, Sean.

MIT’ deki öğrencilerin hatta Fields Matematik Ödülü alan hocaların bile ancak iki yılda çözebildiği bir soruyu, yüksek öğretim almamış, manevi açıdan yalnızlık çeken, kavgalara karışan bir hademenin çözmesi mümkün mü ?Olabilir mi böyle bir şey? Filmde bunun mümkün olduğunu görüyoruz.

Bunun sebepleri var. Maddeler halinde sıralarsak;

  • Üstün zeka: Bireyin normal insanların üstünde bir zekaya sahip olması gerekir. Filmin bir bölümünde Will’ in psikolog ile ilk görüşmesinden önce kitap okuma sahnesinden anlayabiliriz.

Kitabı fotoğraf çeker gibi okuyor. Bu da Will Hunting’ in fotoğrafik hafızaya sahip olduğunu görmekteyiz.

Böyle insanlarla gerçek hayatta da karşılaşmaktayız.

  • Merak: Merakı olmayan bir birey, ne kadar üstün zekalı olursa olsun, bu durumu ortaya çıkaramaz.

Bir de bireyin yaşam koşullarını düşünelim. Varoşlarda, sevgisiz bir ortamda, ailesinden özellikle babasından şiddet görmüş, yetim bir bireyin üstün zekalı olması, bu durumunu ortaya çıkarıp değerlendiremedikten sonra neye yarar ki ?

Herkes, Will gibi şanslı değil maalesef. Çok ünlü bir üniversitede çalışması Onun okumaya olan merakını arttırmıştır. Fotoğrafik hafızası da Ona fayda sağlamıştır. Bir okuduğunu bir daha okumak zorunda kalmamış; okudukları aklında yer etmiştir. Güçlü bir belleğe sahiptir.

Barda tartıştığı başka bir öğrencinin sorduğu soruya arkadaşı Joey cevap veremezken, Will konuşma esnasında araya girmiş ve Amerikan Tarihi ile ilgili bildiklerini aktarmıştır. En yakın arkadaşları dahil, Onu dinleyenler şaşkınlık yaşamışlardır. Will’ in üzerindeki yıpranmış kıyafetlere, aksanına, Onun ve arkadaşlarının yüzlerindeki yara izlerine bakarak, eğitim durumu ve sosyal konumu hakkında tahmin yürütülebilir aslında.

Yüksek öğrenimi olmayan biri nasıl olur da bu konu hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olur ?

Buradan da anlıyoruz ki insanların dış görünüşüne aldanmamak, ön yargıyla yaklaşmamak gerekir.

Üstün zekalı insanlar aynı zamanda iyi bir yorum gücüne sahip olabilmektedir. İsabetli veya buna yakın çıkarımlar yapabilmektedirler.

Yine filmden örnek vererek raporuma devam etmek istiyorum. Will’ in bardaki “üniversiteli” çocukla tartışması bittikten sonra Onu analiz etmesi, görüştüğü psikologların bile davranışlarını ve ilerde iyi anlaşacağı Sean’ ın çizdiği resmi yorumlaması (kısmen de olsa yanılmasına rağmen ) ayrıca matematik profesörü Gerald Lambeau’ nun matematik konusundaki hırsını doğru cümleler eleştirmesi buna örnek verilebilir.

Yukardaki paragrafta yazdıklarımdan anlaşılacağı gibi, üstün zekaya sahip insanların dikkat etmeleri, karşısındakileri veya çevrelerinde olup bitenleri yorumlamaları, kelime bilgileri oldukça yüksektir.

Bir başka konu ise bu insanların profesyonel yardım almaları gerektiğidir. Çünkü bu bireylerin de özellikle manevi desteğe ihtiyaçları vardır. Ailelerinin veya kendilerinin maddi durumları belki de ikinci sırada yer almaktadır.

Maddi gücü iyi olan bir çocuğun yeterli ve gerekli psikiyatrik desteği almadığını düşünelim. Bu çocuk belki çok hırçın belki de çok durgun olacaktır. Gündelik yaşamdan kopuk yaşayacaktır. Yeterli para gücüne sahip olmayan insanları düşünemiyorum bile.

Üstün zekaya sahip olduğunu düşünürsek kendi akranları ile de belki anlaşamayacaktır. Filmdeki karakter olan Will Hunter’ ı ve görüşmeye başladığı psikologları örnek verebiliriz.

Bu örneği incelediğimizde şu sonuca varmaktayız. Böyle insanlara yaklaşmayı bilmek ve sabretmek önemlidir. Will görüştüğü ilk iki psikologla anlaşamadığı gibi, ilk seanslarında onların pes etmesini sağlamıştır.

Sean için bu durum geçerli değildir. Çünkü Sean sabırla yaklaşmıştır, Will’ e nasıl yaklaşacağını bilmiş ve Onunla ilk görüşmesindeki olumsuz davranışlarına önce kızmış olsa da sonradan fazla umursamamıştır.

Burada psikoloğun karşısındaki insanla empati kurması da etkili olmuş olabilir. Demek ki iyi bir psikolog üstün zekalı bir bireye nasıl yaklaşacağını bilmelidir. Tabii bu durum sadece üstün zekaya sahip olanlar için geçerli değil, aksi yöndeki bireyler için de geçerli bir tutum olmalıdır.

 

Filmde (Can Dostum-Good Will Hunting)  dikkat çeken başka bir konu ise, bilim dünyasında A. Einstein, I. Newton ya da başka ünlü Bilim Adamları gibi kalıcı olmak isteyen, matematiğin nobeli sayılan Fields Madalyasına sahip bir Profesörün, Gerald Lambeau’nun, Will’ i kullanarak kendi camiasında şöhret elde etmek istemesidir.

Bu durum, üstün zekalı insanların zaman zaman başkaları tarafından kullanılabildiğine ya da kullanılmak istenmesine bir örnektir.

Aslında kimi zaman acaba herhangi bir teorem ya da icat için: “Gerçekten O mu buldu ? Başkasından yardım aldı mı ? Görüşleri kendisine özgü mü ? gibi soruların insanların aklına gelebileceği de bir gerçek.

Örneğin; A. Graham Bell, sesi elektirik akımına çevirip, bunu teller aracılığıyla aktararak telefonu icat eder. Sesli düşünelim.

Telefonu tek başına mı icat etti ? Ona bu fikri veren neydi ya da kimdi? vb. sorular neden aklımıza gelmesin ki ?

Sean’ ın yardımı ve olumlu yönlendirmesi olmasa, Will Profesör Lambeau’ nun sorularını çözen, Ona ün kazandıran bir isim olacaktı. Belki de bilim dünyası, Will Hunting yerine Prof. Gerald Lambeau’ yu tanıyacaktı. Yıllar sonra ise, bilim tarihine adı yazılan O olacaktı.

 

İnsanların hayatında ona yol gösterecek en azından, zor günlerinde yanında olacak, hocası hatta psikoloğuyla paylaşmayacağı şeyleri, konuşabileceği biri olmalıdır.

Will filmde, Skylar isimli Harward öğrencisi bir kızla bu durumu yaşamaktadır. Ama Will’in her şeyini paylaştığını söyleyemeyiz. Ancak kız arkadaşının Will’in doğru olanı yapmasında etkili olduğu da göz önündedir.

Prof. Lambeau ‘yu bırakıp, Skylar’ ın arkasından başka bir eyalete gitmesi de filme yaşanan bir durum. Ama Will ve çevresindekiler Onun durumundan yani üstün zekasından artık haberdardır. Ve Ona yaklaşımları değişmiştir. Yakın arkadaşı olan Joey bu konuda Will ile konuşmuştur.

Sonuç Olarak:

İnsanların ne kadar zeki oldukları, bunun ortaya çıkarılması ile anlaşılır. Bunun için uygulanan belli testler vardır. Ama 4 yaşındaki bir çocuğun 7.sınıfa giden abisinin matematik sorularını çözmesi ya da TEOG sınavına giren bir öğrencinin matematik sınav sorularını beğenmeyip, kitapçığın sonuna ek sorular yazması da bu çocukların üstün zekalı olduklarının kanıtıdır.

Yaşanan çevre ve kültürel yapıda birey açısından önemlidir. Çevre başlığı altına, aile, arkadaş ve öğretmenlerini de ekleyebiliriz. Onların bireye olan ilgisi de üstün zekanın ortaya çıkarılmasında daha doğrusu bunun fark edilmesinde önemlidir.

Küçük yaşta tarlada çalıştırılan bir bireyin ya da oto tamircide çırak olan bir çocuğun üstün zekalı olduğunun ortaya çıkarılması zor olacaktır. Tanıyanlar en fazla bu çocuk için; ”zeki” diyebilir. Ama “üstün zeka” farklı bir kavramdır.

Unutulmamalıdır ki eğitim bireyle ilgili bir kavramdır. Bundan dolayı bireyin yapısının incelenmesi gerekir.

Özel eğitime ihtiyacı olan bireylere yaklaşım, normal bireylere göre farklıdır ve farklı olmalıdır. Böyle bireyler, eğitimin bütün kademelerinde ilgiye muhtaçtır.

(Bu durum sadece üstün zekalı öğrenciler için değil, genelleştirirsek bireyler için geçerlidir. Filmle alakalı olarak üstün zekalı insanlar üzerinde fazla duruyorum.)

Özel eğitimi verecek, öğretmenler, eğitmenler ya da ailelerin de bu bilinçte olmaları gerekir. Bireylerin bu özel durumlarından fayda sağlamamalıdırlar. Bunu fark eden birey manevi çöküntü içine girebilir.

Genel olarak toplumumuz da özel eğitime ihtiyacı olan bireyler konusunda eğitilmelidir. Bu eğitimler öğrencilere ders olarak okullarda verilebilir.

İnsanlara yaklaşımın, özellikle ilerdeki yıllarda ruhsal gelişimin eksiksiz tamamlaması açısından, çocuk yaştakilere şefkatle, anlayışla ilgi göstermek büyük önem taşımaktadır.

Bazen bir öğretmen, bazen bir aile ferdi veya arkadaş bazen de bir psikolog kişilerin hayatında birer dönüm noktası olabilmektedir.

Fragmanı izleyebilirsiniz. 

Paylaş
Önceki YazıMy Name is Khan
Sonraki YazıFringe

Cevap Bırak

Please enter your comment!
Please enter your name here